W lipcu 2026 roku w Lubomierzu odbyły się letnie warsztaty „Zbuduj swój Lubomierz”, zorganizowane przez Gminę Lubomierz i Grupę Projektową Rewizja. W wydarzeniu uczestniczyło około 100 studentów i wykładowców z czterech uczelni, w tym liczna grupa studentów i pracowników Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej.

Warsztaty miały charakter interdyscyplinarny i łączyły projektowanie architektoniczne i urbanistyczne z badaniami historycznymi, inwentaryzacją, analizami krajobrazowymi oraz działaniami artystycznymi. Przez kilka dni uczestnicy analizowali strukturę przestrzenną Lubomierza, jego dziedzictwo i współczesne potrzeby mieszkańców, a następnie przygotowywali propozycje dotyczące wybranych miejsc i problemów miasta.

Wspólna praca studentów i wykładowców Politechniki Wrocławskiej, Politechniki Warszawskiej, Uniwersytetu Artystycznego im. Magdaleny Abakanowicz w Poznaniu oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie pozwoliła połączyć różne perspektywy i kompetencje związane z architekturą, sztuką, historią, krajobrazem i ochroną dziedzictwa.

Studenci Wydziału Architektury PWr pracowali w czterech grupach, podejmując bardzo różnorodne zagadnienia – od badań średniowiecznej historii zespołu klasztornego, przez projektowanie nowej zabudowy przy rynku i koncepcję hotelu rozproszonego, po zagospodarowanie terenów związanych z dawnymi murami miejskimi.

Ślady średniowiecznego Lubomierza – badania zespołu klasztornego

Pierwszym z tematów podjętych przez naszych studentów były badania architektoniczno-historyczne zespołu klasztornego w Lubomierzu. Zespół badawczy, złożony z członków ArcHist – Koła Naukowego Historii Architektury PWr oraz KN LaBDigiFab, pracował pod opieką Marii Legut-Pintal, Zygmunta Łuniewicza i Jerzego Serafina.

Choć zespół klasztorny kojarzony jest przede wszystkim z pięknym barokowym kościołem, jego historia sięga średniowiecza. Zadaniem studentów było rozpoznanie w murach budowli śladów najstarszej świątyni oraz odtworzenie chronologii jej późniejszych przekształceń.

Przeprowadzono inwentaryzację zachowanych portali, filarów i wsporników, a także udokumentowano bogaty zbiór znaków kamieniarskich. Kluczowym elementem prac były oględziny budowli połączone z wykonaniem laserowego skanu kościoła. Dzięki analizie przekrojów uzyskanych ze skanów możliwe było precyzyjne określenie relacji przestrzennych między poszczególnymi częściami obiektu – od krypt po zwieńczenie wieży – oraz odkrycie reliktów najstarszej budowli.

Przeprowadzone analizy zmieniły dotychczasowe postrzeganie historii budowlanej obiektu. Ustalono, że najstarszy murowany, a nie drewniany, kościół benedyktynek istniał już około połowy XIV wieku. Jego wysoką rangę architektoniczną poświadcza bogaty detal kaplicy przylegającej do prezbiterium. Znacząca rozbudowa klasztoru, obejmująca m.in. nowe sklepienie i emporę, miała miejsce około 1500–1530, natomiast wieżę dobudowano w latach 1553–1554.

Najważniejszym rezultatem projektu jest przesunięcie datowania pierwszej murowanej świątyni na XIV wiek oraz stworzenie katalogu znaków kamieniarskich, który może stać się podstawą dalszych badań nad organizacją XVI-wiecznego placu budowy.

W ramach warsztatów wykonano również skan 3D kościoła, który może znaleźć zastosowanie w kolejnych badaniach oraz pracach konserwatorskich.

Studenci: Marianna Barton, Sofiia Dumanchuk, Zuzanna Majorczyk, Mateusz Marsy, Patryk Pastuch, Jan Pierlejewski, Patrycja Rostkowska, Hanna Walczyńska, Paweł Wierzbicki, Tomasz Wilk

Prowadzący: Maria Legut-Pintal, Zygmunt Łuniewicz, Marek Bogdała, Jerzy Serafin

Podziękowania za poświęcony czas oraz udostępnienie sprzętu do skanowania kierujemy do Marka Bogdały i LabScan3D.

Tkanka łączna – koncepcja odbudowy pierzei

Druga grupa projektowa, „Tkanka łączna. Koncepcja odbudowy pierzei”, pod opieką dr inż. arch. Elżbiety Komarzyńskiej-Świeściak oraz dr inż. arch. Lei Kazaneckiej-Olejnik, zajęła się brakującym fragmentem tkanki miejskiej przy pl. Wolności w Lubomierzu.

Pierwsze dni warsztatów poświęcono na intensywną burzę mózgów, analizę dokumentacji historycznej i fotograficznej oraz rozpoznanie miejsca. Następnie studenci podzielili się na dwa zespoły, które rozwinęły odmienne, ale uzupełniające się pomysły na przyszłe zagospodarowanie terenu.

Miedzuchy odNOWA

Pierwszy zespół podjął temat miedzuchów – wąskich przestrzeni między kamienicami, które mimo dużego potencjału pozostają dziś zaniedbane.

Projekt zakłada ich ponowne wykorzystanie i włączenie w strukturę domu wspólnotowego dla osób starszych, z ogólnodostępnymi usługami rehabilitacyjnymi oraz funkcjami uzdrowiskowo-wypoczynkowymi. Zaprojektowana struktura składa się z dziewięciu zintegrowanych ze sobą kamienic z mieszkaniami cohousingowymi dla seniorów.

Aby doświetlić bardzo wąskie i długie działki, studenci zaproponowali wewnętrzne atria z balkonami. Komunikację skondensowano natomiast w przeznaczonych do tego częściach wspólnych budynków, nawiązując tym samym do idei miedzucha – przestrzeni łączącej, a nie dzielącej.

Zespół: Olaf Kujawa, Aleksandra Pacyna, Paulina Paczkowska, Jakub Pośpiech

Przez podcienia do oranżerii

Drugi, sześcioosobowy zespół skupił się na stworzeniu całorocznej przestrzeni spotkań – architektury, która może zmieniać się wraz z porami roku.

Inspiracją dla projektu stało się dziedzictwo Lubomierza i istniejące tu dawniej podcienia. Parter założenia pomyślano jako przestrzeń otwartą dla mieszkańców: znalazłyby się tu duża przestrzeń warsztatowa, paczkomat rzemieślniczy, centrum informacji turystycznej oraz wypożyczalnia rowerów. Sercem przyziemia byłaby wielka oranżeria, zapewniająca komfortową przestrzeń do spotkań również w czasie niepogody.

Na piętrze zaprojektowano mieszkania na krótkoterminowy wynajem, natomiast na poddaszu – apartamenty rezydencjonalne oraz pracownie dla artystów prowadzących w Lubomierzu warsztaty.

Zespół: Kinga Blicharz, Wiktoria Drzewosz, Valeriia Lysenko, Paulina Pająk, Małgorzata Wieczorkiewicz

Prowadzące: dr inż. arch. Lea Kazanecka-Olejnik, dr inż. arch. Elżbieta Komarzyńska-Świeściak

Albergo diffuso – Lubomierz jako miasto gościnne

Kolejny zespół urbanistyczny zmierzył się z kompleksowym zadaniem zaplanowania rewitalizacji Lubomierza w oparciu o rozwój turystyki. Pod opieką dr. inż. arch. Macieja Pilnego studenci wykorzystali ideę albergo diffuso, czyli hotelu rozproszonego.

To model popularny we Włoszech, w którym baza turystyczna powstaje nie poprzez budowę dużej infrastruktury hotelowej, lecz dzięki wykorzystaniu istniejących zasobów, lokali i małych usług rozproszonych po historycznym centrum miasta. Takie rozwiązanie pozwala jednocześnie wspierać lokalnych mieszkańców i aktywizować istniejącą tkankę miejską.

Przed przystąpieniem do projektowania studentki i studenci przeprowadzili wywiady z osobami odwiedzającymi Lubomierz, mieszkańcami, lokalnymi przedsiębiorcami – szczególnie działającymi w branży turystycznej – oraz osobami zarządzającymi miejskimi zasobami. Uzupełnieniem badań były analizy terenowe, krajobrazowe, komunikacyjne i analiza sieci szlaków turystycznych.

Efektem prac jest wieloetapowy scenariusz rozwoju infrastruktury, która z jednej strony ma zwiększyć atrakcyjność turystyczną Lubomierza jako potencjalnego lokalnego centrum Pogórza Izerskiego i bazy wypadowej do pobliskich miejscowości, takich jak Gryfów Śląski, Lwówek Śląski czy Wleń, z drugiej zaś – służyć mieszkańcom i wspierać ich aktywność gospodarczą.

Zespół opracował również rekomendacje do gminnego programu rewitalizacji i miejscowego planu rewitalizacji. Ważnym elementem projektu były także działania promocyjne. Jednym z ich efektów jest komiks o Siostrze Lubomirze, który w przystępny sposób pokazuje funkcjonowanie modelu hotelu rozproszonego.

Za pomocą przygód Siostry Lubomirki komiks przedstawia sposób korzystania przez turystów z rozproszonej infrastruktury hotelowej oraz prowadzi ich po projektowanych szlakach i atrakcjach. Jednocześnie opowiada o relacji między mieszkańcami – Gospodarzami – a turystami – Gośćmi. To właśnie mieszkańcy są bowiem twórcami tego miejsca, a odwiedzający mogą stać się częścią życia Lubomierza, a nie tylko jego przypadkowymi obserwatorami.

Autorzy projektu dostrzegli również potencjał Siostry Lubomiry jako nowego, charakterystycznego symbolu miejscowości, obok znanych wszystkim Kargula i Pawlaka – postaci podkreślającej historyczną rolę Lubomierza i znaczenie jego dziedzictwa.

Mury miejskie jako rama dla nowych przestrzeni

Czwarta grupa, zajmująca się zagadnieniami architektury krajobrazu pod opieką dr inż. arch. kraj. Aleksandry Gierko, podjęła temat zachowanych fragmentów murów miejskich i klasztornych.

Choć mury przetrwały jedynie częściowo, przejście ich śladem może stanowić ciekawą alternatywę dla zwiedzających Lubomierz, którego główne atrakcje koncentrują się dziś wokół rynku.

Praca rozpoczęła się od analizy uwarunkowań przestrzennych i społecznych, która pozwoliła wyłonić zagadnienia istotne zarówno dla mieszkańców, jak i odwiedzających. Następnie studenci pracowali nad kilkoma powiązanymi ze sobą tematami:

• zagospodarowaniem węzła przesiadkowego oraz identyfikacją miasta za pomocą mebli miejskich i kierunkowskazów,
• rewaloryzacją nieczynnego od lat kąpieliska,
• zagospodarowaniem terenu przyszłego pola namiotowego i miejsc dla kamperów,
• przywróceniem pamięci o dawnym cmentarzu ewangelickim.

Wszystkie te miejsca przylegają do zachowanych fragmentów murów, które mogłyby stać się swego rodzaju ramą dla nowych założeń krajobrazowych i spójnego systemu przestrzeni publicznych.

Studenci przygotowali wstępne koncepcje, projekty zagospodarowania terenu, detale oraz wizualizacje przybliżające charakter poszczególnych rozwiązań. Powstał w ten sposób materiał studialny wskazujący możliwe kierunki pozytywnych zmian – zarówno dla mieszkańców, jak i odwiedzających Lubomierz turystów.

Studenci: Bartosz Fijałkowski, Igor Radziuk, Joanna Rączka, Dagmara Serwa, Natalia Toporowska, Helena Hojnor, Bianka Kurys, Natalia Mysłek, Izabella Skała, Maja Śnioch

Prowadząca: dr inż. arch. kraj. Aleksandra Gierko

Wspólna praca – różne spojrzenia na Lubomierz

Warsztaty „Zbuduj swój Lubomierz” były okazją do spojrzenia na małe miasto z wielu perspektyw – architektonicznej, urbanistycznej, krajobrazowej, historycznej i społecznej. Dla studentów Wydziału Architektury PWr była to możliwość pracy nad rzeczywistymi problemami konkretnego miejsca oraz konfrontacji akademickich metod projektowania z lokalnym kontekstem i potrzebami mieszkańców.

Efekty warsztatów zostały zaprezentowane mieszkańcom Lubomierza podczas finałowego spotkania. Przygotowane projekty, analizy i materiały badawcze nie tylko pokazują potencjał miasta, ale mogą również stać się punktem wyjścia do dalszych dyskusji i działań związanych z jego przyszłością.